Ngày Tết nên ăn gì cho khỏe?

Thứ năm - 30/01/2014 10:35

Minh họa

Minh họa
"Giải mã" những món ăn đại kỵ trong dịp Tết Món ăn kiêng kỵ ngày Tết không biết có từ bao giờ nhưng vẫn chiếm vị trí quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng của người dân.

Tâm lý dễ dãi với bản thân về chuyện ăn uống trong dịp Tết là điều khó tránh. Bởi vậy, các chuyên gia thực phẩm khuyến cáo, trước khi ăn nên “lắng nghe” cơ thể để tự kiềm chế, giữ gìn sức khỏe - bước khởi đầu tốt đẹp cho một năm mới.

Người ta làm theo lệ tục từ một lẽ rất đơn giản: “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành”

Bắc – Trung – Nam đều kiêng kỵ

Nhà thơ, nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Dương Thuấn với vốn sống phong phú, nhìn nhận vấn đề kiêng kỵ dưới cái nhìn khá sắc bén: Kiêng kỵ xuất phát từ nhiều yếu tố, có thể do ăn cái gì đó xảy ra chuyện không vui nhiều lần, người xưa rút kinh nghiệm thành kiêng. Có thể ban đầu chỉ là sự kiêng kỵ của một người, một nhóm người nhưng sau đó trở thành ký ức của cả một cộng đồng, một dân tộc. Thậm chí, phần lớn không hiểu gì về nguồn gốc nhưng rồi họ cứ thế kiêng theo.

 

Cả ba miền Bắc – Trung – Nam đều kiêng mực vào những ngày đầu năm.


Cả ba miền Bắc – Trung – Nam đều kiêng ăn thịt chó, ăn mực vào những ngày đầu năm vì sợ “đen” cả năm, kiêng ăn thịt vịt vì sợ tán đàn cả năm kêu quạc quạc… Người miền Trung kiêng ăn trứng vịt lộn, cá mè,… vì sợ đen đủi, hãm tài. Người miền Nam kiêng ăn tôm vì sợ đi… giật lùi như tôm, công việc sang năm sẽ lùi chứ không tiến tới, không ăn cua vì sợ ngang như cua, con cái khó dạy, công việc cũng không tiến tới được…

Món kiêng kỵ nhiều khi chỉ dơn thuần xuất phát từ âm đọc chệch của mỗi vùng miền, như người miến Nam kiêng chuối vì có âm đọc chệch là chúi (chúc xuống chứ không tiến lên). Vì vậy bàn thờ ngày Tết, người miền Nam không bày chuối trên mâm ngũ quả. Người miền Trung không chọn quả đu đủ vì phát âm vùng này nghe như “thù đủ”. Người miền Nam tránh cam vì cho rằng “quýt làm cam chịu” – oan sai cả năm ; kiêng quả lê vì sợ lê lết…

Món kiêng của người vùng cao

Theo nhà thơ Dương Thuấn – một người sinh ra và lớn lên ở vùng núi Tây Bắc, tục kiêng kỵ về món ăn với người vùng cao cũng phong phú , đa dạng và phía sau mỗi món kiêng đều có những tích cổ, những bí mật dòng tộc riêng.

 

Cá mè , trứng vịt lộn thường là những món người dân kiêng ăn vào đầu năm mới .


Với con người, chó là vật nuôi không chỉ trung thành mà còn rất tinh khôn. Vì vậy, nhiều dân tộc vùng cao không ăn thịt chó. Khi còn sống, Hòa thượng Thích Thanh Tú đã hé mở về quan niệm này rằng, đạo Phật không sát sinh và luôn trưởng dưỡng lòng từ bi. Có thể những người bán thịt chó phạm tội sát sinh nên đầu tháng họ đi chùa cầu xin trời Phật tha tội. Đi chùa thì phải nghỉ bán hàng vì thế họ đã nghĩ ra đầu năm, đầu tháng kiêng ăn thịt chó. Nhưng nghỉ mấy ngày đầu năm, đầu tháng thiệt hại tiền bạc.

Để bù lại, họ tung tin cuối tháng ăn thịt chó sẽ giải được đen. Dân Việt dễ tin, người nọ truyền tai người kia và cuối cùng trở thành quan niệm thường trực. Đây cũng là một cách lý giải, trong khi chưa có lý giải nào thuyết phục hơn, lý do này khiến không ít người tin, làm theo và thịt chó thành món kiêng kị những ngày đầu năm, đầu tháng.

Người dân tộc Tày, Nùng trong nhà có người mất chưa qua 120 ngày thì tết cũng như ngày bình thường kiêng ăn bánh gio. Vì khi đưa người chết vào quan tài, bao giờ họ cũng đốt thóc, đốt ngô thành gio, bỏ vào quan tài dày khoảng 20 cm sau đó mới để xác lên trên, đậy quan tài lại. Người Tày, Nùng quan niệm, nếu ăn bánh gio (tro) là không biết thương người đã mất và người ăn cũng bị đánh giá là không được dạy dỗ.

Vời người Tày, Nùng từ 28 tết đến hết 3 ngày Tết không bao giờ to tiếng với nhau. Trẻ con có hư cũng không được mắng chửi, chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng. Trâu có phá nương cũng không được đánh mà chỉ đuổi đi vì quan niệm nếu đánh người, đánh vật thì mình truyền hết sinh khí cho người đó, con vật đó. Ăn cái gì cũng không được ăn tục (ăn vừa phải – số lượng ít). Người Tày, Nùng cũng kiêng chuyện khách đến nhà mời không ăn, ngay cả no bụng cũng không được từ chối , không ăn nhiều thì ăn ít. Nếu khách không ăn, chủ nhà sẽ nghĩ khách không trọng tấm lòng của họ.

Trong 3 ngày tết của người Mông, đặc biệt là người Mông ở Mộc Châu , Sơn La – xứ rau vùng Tây Bắc - có tục lệ kiêng không ăn rau. Theo giải thích, trong cả năm trời, người Mông rất vất vả nên Tết không ải phải làm gì, chỉ ăn chơi, tận hưởng thành quả làm ra cả năm trời. Trong mâm cỗ của mình, người Mông chỉ bày các món được làm từ thịt lợn, tuyệt đối không có rau xanh. Trong 3 ngày này, người Mông không mua bán, không tiêu tiền, với tín ngưỡng giữ lại của cải, tiền bạc trong gia đình, phụ nữ không được cầm kim chỉ để khâu vá để có vày lành, váy đẹp mặc cả năm.

Ở Đại Từ, Thái Nguyên có tục kiêng cho người dưới ăn đầu gà, nhất là trong ngày Tết. Theo đó, người nào có vị trí quan trọng nhất, khách quan trọng nhất sẽ được gia chủ gắp cho cái đầu gà để thể hiện sự yêu mến, kính trọng. Nhiều người không biết lệ, nhận được sự “ưu ái” này thì phát hoảng nhưng không ăn thì cứ phải để trong bát, không dược bỏ ra.

Nhà thơ Dương Thuấn phân tích: “Người Việt có câu “Có thờ có thiêng, có kiêng có lành” nhưng kiêng liệu có lành không thì chưa có trường hợp cụ thể nào chứng minh được tính đúng sai của những món ăn cần kiêng kỵ đó. Tuy nhiên, điều cần phải thừa nhận rằng, do kiệng kỵ sớm đã ăn vào tiềm thức của mỗi người dân Việt Nên kiêng được trước hết rất tốt cho tâm lý”.

“Năm mới là thời khắc quan trọng nhất trong năm và thường tạo dấu ấn lớn cho cả năm trời, vì vậy nhiều người quan niệm rằng các cụ đã kiêng thì mình không nên làm trái. Không ăn cái này sẽ có cái khác thay thế. Năm mới cứ ăn toàn những thứ tốt tinh thần phấn chấn thì sức khỏe tốt lên, làm ăn cũng theo đó mà thuận lợi, gia đình cũng hòa thuận, hạnh phúc hơn”, nhà thơ Dương Thuấn bày tỏ.

 

Trước đây, bữa ăn ngày Tết được xem là thịnh soạn nhất, quan trọng nhất trong cả một năm. Hầu hết được chế biến dưới dạng đồ ăn sẵn, có thể bảo quản được trong khoảng 1 tuần. Nhưng những năm gần đây, các thức ăn chỉ có trong dịp Tết mới được ăn như bánh chưng, mứt, giò lụa... lại được bày bán quanh năm nên bữa ăn ngày Tết giờ chỉ mang tính truyền thống và nghi lễ. Trong những ngày Tết, chúng ta thường có xu hướng ăn uống thoải mái, vì thế sau Tết, có người tăng lên vài cân. Bởi vậy, điều quan trọng là mỗi người cần áp dụng các nguyên tắc của chế độ ăn uống khoa học. Đó là một chế độ ăn giảm bớt calo, cân đối, ít chất béo, ít đường, đủ đạm, vitamin và nhiều rau quả.

thuc-pham21Nên bổ sung thực phẩm giàu chất khoáng và vitamin trong các bữa ăn ngày Tết.

 

Các chuyên gia dinh dưỡng khuyên rằng, lượng cholesterol trong khẩu phần ăn hằng ngày nên giảm dưới 300mg/ngày. Cần hạn chế các thức ăn chứa nhiều cholesterol như bầu dục bò, lợn, tim, lòng đỏ trứng, gan lợn, gà. Cần chú ý ăn các loại cá hay dầu cá chứa nhiều acid béo omega 3, có tác dụng làm hạ thấp lipid máu, có thể làm giảm tới 50% nguy cơ tử vong do bệnh mạch vành. Phối hợp giữa mỡ và dầu thực vật, ăn thêm vừng, lạc. Đậu nành chứa nhiều Isoflavon làm giảm đáng kể Cholesterol máu. Nên dùng các loại sữa ít chất béo.

Trẻ em ngày Tết không nên uống nhiều nước ngọt vì thói quen uống nước ngọt có mối “liên hệ” rất gần với chứng béo phì ở trẻ em. Trong dịp Tết, uống rượu chúc mừng nhau là điều không thể tránh khỏi, tuy nhiên cần tránh lạm dụng uống quá nhiều rượu đến mức say, dễ xảy ra tai nạn giao thông. Uống nhiều rượu còn dễ dẫn đến béo phì và nhiều bệnh khác như xơ gan, gút. Những người nghiện hút thuốc lá cũng cần hạn chế bớt hút thuốc.

Với những người bị gút hay tăng acid uric máu, cần chú ý chế độ ăn “giảm đạm”. Bệnh nhân viêm thận không nên động tới các thức ăn mặn và giàu protein cao như thịt dê, bò, thỏ, trứng, quả chuối, củ quả muối dưa, nộm, maggi, nước mắm... Người bị tiểu đường nên tránh các loại bánh mứt kẹo nhiều đường.

Ngày Tết nên ăn thực phẩm nhiều chất xơ, ít tinh bột, ít mỡ, ít đạm, không nên ăn nhiều thực phẩm đã chế biến sẵn. Tốt nhất, chúng ta nên tự làm cho gia đình mình một số loại thực phẩm cổ truyền như: bánh chưng, dưa kiệu, mứt...

Khi chế biến thức ăn trong mùa lạnh cần tận dụng các gia vị như hành, tỏi... nhằm phòng ngừa các bệnh về hô hấp, hệ miễn dịch. Nên bổ sung chất kẽm có trong nội tạng động vật, thịt đỏ, tôm cua, cá, ngũ cốc, khoai lang, rau cải, rau muống... Nếu mỗi chúng ta đều có ý thức ăn uống hợp lý, khoa học trong những ngày Tết thì sẽ giữ được sức khỏe dồi dào, bước khởi đầu tốt đẹp cho năm mới tràn đầy niềm vui và hạnh phúc.
Minh Phát siu tầm

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Giống tiêu Srilanka năng suất cao

Giống tiêu Srilanka có nguồn gốc từ quốc đảo Srilanka với tên gọi quốc tế là Ceylon Khoo hiện đang được trồng nhiều tại phía bắc Thái Lan và biên giới Campuchia. Giống đã được Trung Tâm Cây Giống Vườn ươm Minh Phát nhập về và nhân giống thành công. Đặc điểm của giống tiêu này này là...

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây